Η θεραπεία PRP για τριχόπτωση έχει αποδείξει υψηλά ποσοστά αποτελεσματικότητας σε κατάλληλους υποψηφίους, ωστόσο τα αποτελέσματα δεν είναι ίδια για όλους [1] [2]. Ακόμα και μεταξύ ατόμων που πληρούν τα κριτήρια καταλληλότητας, η ανταπόκριση στη θεραπεία ποικίλλει σημαντικά. Αυτή η μεταβλητότητα οφείλεται σε παράγοντες που σχετίζονται αφενός με τον ίδιο τον ασθενή και αφετέρου με την κλινική και το πρωτόκολλο που ακολουθείται.
Παράγοντες που σχετίζονται με τον ασθενή
Επειδή το PRP παρασκευάζεται από το αίμα του ίδιου του ασθενούς, η σύστασή του εξαρτάται άμεσα από τον αριθμό και τη λειτουργικότητα των αιμοπεταλίων του ασθενούς. Ο αριθμός αιμοπεταλίων στο πλήρες αίμα διαφέρει φυσιολογικά έως και τρεις φορές μεταξύ υγιών ατόμων, με αποτέλεσμα το τελικό PRP να έχει διαφορετική συγκέντρωση αυξητικών παραγόντων από ασθενή σε ασθενή [1].
Ακόμα και στον ίδιο ασθενή, δείγματα που λαμβάνονται με διαφορά δύο εβδομάδων διαφέρουν έως και 40% στη συγκέντρωση αιμοπεταλίων [2]. Παράγοντες όπως η διατροφή, η ενυδάτωση και το επίπεδο στρες κατά την περίοδο πριν από τη συνεδρία επηρεάζουν αυτή τη διακύμανση [4].
Ηλικία
Η ηλικία επηρεάζει τόσο τον αριθμό όσο και τη λειτουργικότητα των αιμοπεταλίων. Σύμφωνα με τη μελέτη Rossi et al., ο αριθμός αιμοπεταλίων στο PRP μειώνεται κατά περίπου 32.000 ανά δεκαετία ζωής, με τους ασθενείς άνω των 60 ετών να έχουν συστηματικά τις χαμηλότερες συγκεντρώσεις. Παράλληλα, η βιολογική ανταπόκριση των τριχοθυλακίων μειώνεται με την ηλικία, καθώς η μεταβολική τους δραστηριότητα επιβραδύνεται [1].
Αυτό δεν αποκλείει τους μεγαλύτερους ασθενείς από τη θεραπεία, αλλά ο ιατρός πρέπει να προσαρμόσει το πρωτόκολλο εφαρμογής στα κλινικά δεδομένα του ασθενούς. Αντίστοιχα, ο ασθενής οφείλει να έχει ρεαλιστικές προσδοκίες ανάλογες με την ηλικία του.
Παθήσεις και φαρμακευτική αγωγή
Ορισμένες συστηματικές παθήσεις επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία των αιμοπεταλίων. Η υπέρταση και η στεφανιαία νόσος έχουν συνδεθεί με μειωμένο αριθμό αιμοπεταλίων, ενώ παθήσεις του θυρεοειδή αδένα και η σιδηροπενία επηρεάζουν τον κύκλο ανάπτυξης των τριχών ανεξάρτητα από την ποιότητα του PRP.
Εξίσου σημαντική είναι η επίδραση της φαρμακευτικής αγωγής. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDs) και ορισμένα αντικαταθλιπτικά (SSRIs) μειώνουν τη λειτουργικότητα των αιμοπεταλίων και, κατ’ επέκταση, την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Η γνωστοποίηση της πλήρους φαρμακευτικής αγωγής στον θεράποντα ιατρό πριν από την έναρξη της θεραπείας είναι απαραίτητη.
Τρόπος ζωής
Το κάπνισμα μειώνει την αιμάτωση του τριχωτού της κεφαλής και περιορίζει την ικανότητα των ιστών να αξιοποιήσουν τους αυξητικούς παράγοντες. Το χρόνιο στρες διατηρεί αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, η οποία διαταράσσει τον κύκλο ανάπτυξης των τριχών. Ασθενείς που ακολουθούν ισορροπημένη διατροφή, διατηρούν καλή ενυδάτωση και διαχειρίζονται αποτελεσματικά το άγχος τείνουν να παράγουν πιο ποιοτικό PRP και να ανταποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία [4].
Στάδιο τριχόπτωσης
Όπως αναλύεται εκτενώς στο άρθρο μας για τους κατάλληλους υποψηφίους, το PRP απαιτεί ενεργά, λειτουργικά τριχοθυλάκια για να έχει αποτέλεσμα. Σε περιοχές με πλήρη απουσία τριχοθυλακίων ή εγκατεστημένη ουλώδη αλωπεκία, η θεραπεία δεν αναστρέφει την κατάσταση. Η έναρξη της θεραπείας σε πρώιμο στάδιο αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ικανοποιητικής ανταπόκρισης.
Παράγοντες που σχετίζονται με την κλινική
Παρόλο που το PRP χρησιμοποιεί το αίμα του ίδιου του ασθενούς, ο τρόπος παρασκευής και εφαρμογής του διαφέρει σημαντικά από κλινική σε κλινική και επηρεάζει άμεσα το τελικό αποτέλεσμα.
Πρωτόκολλο φυγοκέντρησης
Η φυγοκέντρηση, δηλαδή το βήμα κατά το οποίο τα αιμοπετάλια διαχωρίζονται και συγκεντρώνονται, δεν εκτελείται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις κλινικές. Η ταχύτητα, η διάρκεια και ο αριθμός των κύκλων φυγοκέντρησης καθορίζουν πόσα αιμοπετάλια θα απομονωθούν και αν θα παραμείνουν ακέραια και λειτουργικά. Τα συστήματα διπλής φυγοκέντρησης (double-spin) επιτυγχάνουν γενικά υψηλότερες συγκεντρώσεις σε σχέση με τα συστήματα μονής φυγοκέντρησης (single-spin) σε ασθενείς όπου χρειάζεται μεγαλύτερος αριθμός αιμοπεταλίων [5].
Η μέθοδος διπλής φυγοκέντρησης χρησιμοποιείται στην AGA όταν απαιτείται υψηλότερη συγκέντρωση αιμοπεταλίων και αυξητικών παραγόντων, κυρίως σε ανδρογενετική αλωπεκία αρχικού έως μέτριου σταδίου III-VI, συχνά ως συμπλήρωμα της μινοξιδίλης και σε τυποποιημένα πρωτόκολλα έρευνας ή κλινικής πρακτικής. [5].
Η ανεπαρκής ανάδευση του δείγματος μετά τη φυγοκέντρηση αποτελεί επίσης συνηθισμένο τεχνικό σφάλμα που οδηγεί σε ανομοιόμορφη κατανομή αιμοπεταλίων στο τελικό προϊόν.
Τεχνική έγχυσης
Η ποιότητα του PRP από μόνη της δεν θα είναι αποτελεσματική εάν η έγχυση δεν εκτελεστεί σωστά. Το βάθος, η κατανομή και ο όγκος ανά σημείο έγχυσης, καθώς και η επιλογή μεθόδου (mesotherapy, nappage ή συνδυασμός με micro-needling), καθορίζουν πόσο αποτελεσματικά φτάνουν οι αυξητικοί παράγοντες στα τριχοθυλάκια. Η εμπειρία του ιατρού στην τεχνική έγχυσης είναι εξίσου καθοριστική με την ποιότητα του ίδιου του PRP.
Πρωτόκολλο θεραπείας
Ο αριθμός των συνεδριών και τα μεταξύ τους χρονικά διαστήματα δεν είναι αυθαίρετα. Τα περισσότερα πρωτόκολλα προβλέπουν 4–6 συνεδρίες με διαστήματα 4–6 εβδομάδων, ώστε κάθε κύκλος αυξητικών παραγόντων να ενισχύει τον προηγούμενο. Η μείωση του αριθμού των συνεδριών ή η μη εξατομίκευση του πρωτοκόλλου βάσει της ανταπόκρισης του ασθενούς οδηγεί σε υποδεέστερα αποτελέσματα, ακόμα και όταν το PRP που παράγεται είναι ποιοτικό.
Χρονοδιάγραμμα αποτελεσμάτων
Μείωση της τριχόπτωσης και βελτίωση της υφής των τριχών γίνονται συνήθως αντιληπτές μέσα στις πρώτες εβδομάδες, ενώ ορατή πύκνωση εμφανίζεται συνήθως 2–3 μήνες μετά την έναρξη της θεραπείας. Ορισμένοι ασθενείς συνεχίζουν να βλέπουν βελτίωση έως και 6 μήνες μετά την τελευταία συνεδρία. Για τη διατήρηση των αποτελεσμάτων απαιτούνται επαναληπτικές συνεδρίες συντήρησης, συνήθως κάθε 6–12 μήνες.
Η επιλογή της κλινικής είναι σημαντική
Η ακριβής διάγνωση της αιτίας της τριχόπτωσης, η επιλογή των κατάλληλων υποψηφίων και η εφαρμογή της θεραπείας με επιστημονικά τεκμηριωμένα πρωτόκολλα απαιτούν εμπειρία, εξειδίκευση και κατάλληλη ιατρική υποδομή. Όταν η θεραπεία πραγματοποιείται σε οργανωμένο ιατρικό περιβάλλον και σε ασθενείς που πληρούν τα κατάλληλα κριτήρια, το PRP αποδίδει εξαιρετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της τριχόπτωσης.
Βιβλιογραφία
- Gentile P, et al. The Effect of Platelet-Rich Plasma in Hair Regrowth: A Randomized Placebo-Controlled Trial. Stem Cells Translational Medicine. 2015;4(11):1317-23. doi:10.5966/sctm.2015-0107
- Jimenez F. Platelet Rich Plasma (PRP) in Patients with Androgenetic Alopecia (AGA): Does It Work? Hair Transplant Forum International. 2014;24(1):5-6. doi:10.33589/24.1.0005
- Rossi L, et al. Substantial Variability in Platelet-Rich Plasma Composition Is Based on Patient Age and Baseline Platelet Count. Plastic and Reconstructive Surgery Global Open. 2023. https://doi.org/10.1016/S2666-061X(23)00074-3
- Paichitrojjana A, Paichitrojjana A. Platelet Rich Plasma and Its Use in Hair Regrowth: A Review. Drug Design, Development and Therapy. 2022;16:635-645. doi:10.2147/DDDT.S356858 5. Pourmokhtar M, et al. Comparative Study of Four Platelet-Rich Plasma Methods for Preparing Platelet Concentrates. Iranian Journal of Blood and Cancer. 2013. https://ijbc.ir/article-1-456-en.pdf
