Τα αποτελέσματα μιας διεθνούς κλινικής δοκιμής φέρνουν νέα ελπίδα στην ογκολογία. Ένα ενέσιμο φάρμακο τριπλής δράσης συρρίκνωσε όγκους σε περισσότερους από έναν στους τρεις ασθενείς. Σε ορισμένους τους εξαφάνισε εντελώς. Οι γιατροί χαρακτήρισαν τα ευρήματα πρωτοφανή.
Το φάρμακο ονομάζεται amivantamab. Το ανέπτυξε η Johnson & Johnson και δοκιμάστηκε σε ασθενείς των οποίων ο καρκίνος είχε εξαπλωθεί ή είχε υποτροπιάσει και δεν ανταποκρινόταν πλέον στις διαθέσιμες θεραπείες. Η ανταπόκριση ήρθε ακόμη και εκεί όπου η χημειοθεραπεία και η ανοσοθεραπεία είχαν αποτύχει.
Αν και ο τύπος το παρουσιάζει συχνά ως εμβόλιο, στην πραγματικότητα πρόκειται για ενέσιμο μονοκλωνικό αντίσωμα, δηλαδή στοχευμένη θεραπεία και όχι εμβόλιο με την κλασική έννοια.
Τι έδειξε η δοκιμή
Στη μελέτη συμμετείχαν 102 ασθενείς με καρκίνο κεφαλής (πχ. στόμα, γλώσσα, φάρυγγας, λάρυγγας) και τραχήλου, τον έκτο συχνότερο καρκίνο παγκοσμίως. Η δοκιμή εκτάθηκε σε 11 χώρες. Οι όγκοι συρρικνώθηκαν ή εξαφανίστηκαν πλήρως σε 43 ασθενείς. Οι 28 παρουσίασαν σημαντική συρρίκνωση. Σε 15 ασθενείς οι όγκοι εξαλείφθηκαν ολοκληρωτικά. Παρόμοια εικόνα κατέγραψαν οι ερευνητές και σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα.
Το amivantamab αξιολογείται σήμερα σε περίπου 60 κλινικές δοκιμές. Οι περισσότερες αφορούν τον καρκίνο του πνεύμονα. Εξετάζονται επίσης ο καρκίνος του παχέος εντέρου, του εγκεφάλου και του στομάχου.
Πώς δρα το φάρμακο
Η δράση του στηρίζεται σε τρεις μηχανισμούς. Πρώτον, μπλοκάρει τον υποδοχέα EGFR, μια πρωτεΐνη που βοηθά τους όγκους να αναπτυχθούν. Δεύτερον, αναστέλλει τη διαδρομή MET, την οποία τα καρκινικά κύτταρα αξιοποιούν για να ξεφεύγουν από τις θεραπείες. Τρίτον, ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να επιτεθεί στον όγκο. Αυτός ο συνδυασμός εξηγεί γιατί λειτούργησε σε ασθενείς που είχαν εξαντλήσει τις άλλες επιλογές.
Η επίδραση του φαρμάκου στο δέρμα
Για την εφαρμογή του στη δερματολογία, δύο σημεία ξεχωρίζουν. Το πρώτο αφορά τον τρόπο χορήγησης. Σε αντίθεση με πολλές αντικαρκινικές θεραπείες, το amivantamab δίνεται με μια μικρή υποδόρια ένεση, κάτω από το δέρμα, και όχι ενδοφλεβίως. Η μέθοδος επιταχύνει το χρόνο θεραπείας και είναι πιο πρακτική καθότι επιτρέπει τη χορήγηση σε εξωτερικά ιατρεία.
Το δεύτερο αφορά τον ίδιο τον στόχο του φαρμάκου. Ο EGFR είναι ο υποδοχέας του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα. Η ίδια πρωτεΐνη παίζει ρόλο και στο δέρμα, όπου ρυθμίζει την ανανέωση των κυττάρων της επιδερμίδας. Για τον λόγο αυτό, οι στοχευμένες θεραπείες κατά του EGFR συνδέονται συχνά με δερματικές αντιδράσεις, όπως ακμοειδές εξάνθημα και ξηρότητα. Στη συγκεκριμένη δοκιμή οι παρενέργειες ήταν στην πλειονότητά τους ήπιες έως μέτριες. Ο δερματολόγος έχει εδώ καθοριστικό ρόλο. Αναγνωρίζει και διαχειρίζεται έγκαιρα τις δερματικές αντιδράσεις και βοηθά τον ασθενή να συνεχίσει τη θεραπεία σε συνεργασία με τον ογκολόγο.
Παρενέργειες και ανοχή
Η θεραπεία χορηγείται μία φορά κάθε τρεις εβδομάδες. Οι περισσότερες παρενέργειες ήταν ήπιες έως μέτριες. Λιγότεροι από έναν στους δέκα ασθενείς χρειάστηκε να τη διακόψουν.
Η εμπειρία ενός ασθενούς
Ένας από τους πρώτους ασθενείς που ωφελήθηκαν ήταν ο Carl Walsh, 56 ετών. Διαγνώστηκε με καρκίνο της γλώσσας τον Μάιο του 2024 και εντάχθηκε στη δοκιμή OrigAMI-4 στο νοσοκομείο Royal Marsden τον Ιούλιο του 2025. Η χημειοθεραπεία και η ανοσοθεραπεία δεν είχαν αποδώσει. Στον δέκατο έβδομο κύκλο της νέας θεραπείας περιγράφει σημαντική βελτίωση. Το οίδημα και ο πόνος υποχώρησαν, η ομιλία του επανήλθε και η διατροφή του ομαλοποιήθηκε μέσα σε λίγους μήνες.
Τι λένε οι ειδικοί
Ο Kevin Harrington, καθηγητής Βιολογικών Θεραπειών Καρκίνου στο Institute of Cancer Research του Λονδίνου και σύμβουλος ογκολόγος στο Royal Marsden, μίλησε για ισχυρές αποκρίσεις χωρίς προηγούμενο σε ασθενείς με ανθεκτική νόσο. Εκτίμησε ότι η θεραπεία μπορεί να ωφελήσει πολλές χιλιάδες ασθενείς κάθε χρόνο. Ο Kristian Helin, διευθύνων σύμβουλος του ICR, υπογράμμισε ότι η έρευνα οδηγεί σε ουσιαστική πρόοδο ακόμη και για ασθενείς με ελάχιστες επιλογές.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο Σικάγο, στο ετήσιο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology, του μεγαλύτερου ογκολογικού συνεδρίου παγκοσμίως.
Τι σημαίνει αυτό για την αντιμετώπιση του καρκίνου
Όπως λέει η Δρ. Αμαλία Τσιατούρα, Επιστημονική Διευθύντρια της Cosmetic Derma Medicine, «Τα ευρήματα αυτά, αν και πρώιμα, δείχνουν ότι έρχονται νέες θεραπείες πιο ακριβείς και πιο ανεκτές για τον ασθενή. Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση παραμένουν ο πιο σταθερός σύμμαχος σε κάθε μορφή ογκολογίας. Ειδικά για το δέρμα, το οποίο συχνά επηρεάζεται τόσο από τις ίδιες τις παθήσεις όσο και από τις προηγμένες θεραπείες τους, ο τακτικός δερματολογικός έλεγχος εντοπίζει ύποπτες αλλοιώσεις σε στάδιο που η αντιμετώπιση είναι απλούστερη».
Στην Cosmetic Derma Medicine μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση και να συζητήσετε με τον δερματολόγο τι ταιριάζει στην περίπτωσή σας.
